Promuj ideę Klubów Odporności Naturalnej i krzewienia kultury obywatelskiej i prawnej!

Prawo żywe i prawo słuszne. Aleksander Mogielnicki „Ogólne Zasady Prawa” 1923

Ale nie na tem kończy się rola innych źródeł prawa. Ustawa -to, z natury rzeczy, prawo martwe, zakute w pewne niezmienne, skamieniałe formy; póki jej nie zmienią w drodze przepisanej, ustawa obowiązuję w tej tylko formie, w jakiej ją wydano, nie posiada zdolności życia, tej giętkości i elastyczności, jakiej wymagają stosunki ludzkie na każdym kroku.

Prawo zaś zwyczajowe, wyroki sądowe i nauka prawa – to prawo żywe, które czerpie soki z życia narodu, bada jego pulsowanie i zachodzące w niem zmiany i nie tylko uzupełnia i zastępuje ustawy, lecz jest ich nie wysychającem źródłem. Tylko te ustawy są dobre, które się opierają na żywem prawie, na rzeczywistych potrzebach społeczeństwa, na jego głębokiem przeświadczeniu o konieczności takiego, a nie innego, uregulowania stosunków życiowych na gruncie etycznym, zgodzie prawa z sumieniem, z poczuciem moralnem całego społeczeństwa, a przynajmniej ogromnej jego większości.

Ustawy, nie oparte na tej podstawie, ignorujące życie, sprzeczne z pojęciami moralnemi społeczeństwa, będą obowiązywały tylko dzięki brutalnej sile, ale nie wsiąkną w krew społeczeństwa, nie staną się jego rzeczywistą treścią duchową.

Przy istnieniu ustaw, niezgodnych z poczuciem moralnem ludności, oraz z ustalonemi zwyczajami i opinjami, wytwarza się stan nienormalny, w którym każdy myśli o tem, jak takie ustawy obejść, a całe społeczeństwo czeka tylko sposobnej chwili, żeby zrzucić nienawistne jarzmo krępujących ustaw. Między rządzącymi a rządzonymi powstaje coraz silniejszy rozdźwięk ku krzywdzie jednych i drugich.

To też rozumny ustawodawca myśli przedewszystkiem o tem, żeby ustawy odpowiadały potrzebom społecznym i moralnemu przekonaniu społeczeństwa, żeby tworzone przezeń prawo było prawem słusznem.

źródło: Aleksander Mogielnicki „Ogólne Zasady Prawa” 1923

Udostępnij

O autorze

Dziennikarz obywatelski, wolnościowiec, społecznik.
E-mail: postawnawolnosc@gmail.com
„Prawa człowieka i obywatela. Wolność słowa i prasy – Każdy obywatel ma prawo bez żadnych ograniczeń mówić i pisać, co mu się podoba. Wszelkiego rodzaju przerywanie przemówień, uprzednie cenzurowanie odczytów, mów, gazet i książek jest niedopuszczalne. W państwach praworządnych kontrola nad prasą jest ześrodkowana w ręku niezawisłych sądów.”
„Wobec tego, że każdy obywatel, bezpośrednio lub choćby pośrednio, wpływa na uchwalanie ustaw i kształtowanie się zarządu państwa, każdy jest obowiązany przynajmniej w ogólnym zarysie znać swoje prawa i obowiązki. Znajomość ogólnych zasad prawa jest niezbędna dla każdego obywatela, niezależnie od tego, jakiemu zawodowi się poświęca. Toteż w państwach dobrze zorganizowanych nauka prawa w ogólnym zarysie wchodzi w zakres przedmiotów obowiązkowych w szkołach średnich, niezależnie od istnienia wydziałów prawa na uniwersytetach.”
źródło: Przedwojenny podręcznik kultury prawnej dla uczącej się młodzieży szkolnej (Ogólne zasady prawa : podręcznik dla wyższych klas szkół średnich / oprac. Aleksander Mogilnicki. 1930 | Warszawa : M. Arct)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.